Osmanlı Devletinin 623 yıllık tarihi

Osmanlı Devleti kim tarafından, nerede ne zaman kurulmuştur? Osmanlı Devleti’nin kurucusu kimdir? Osmanlı devleti ne zaman kuruldu? Osmanlı Devleti’nin ilk başkenti neresidir? Osmanlı Devleti’nin Bizans’la yaptığı ilk savaş hangisidir? Osmanlı devleti ilk hangi türk beyliğine son vermiştir? Osmanlı Devleti’nin Rumeli’ye geçişi nasıl olmuştur?

Osmanlı Devletinin 623 yıllık tarihi
Osmanlı Devletinin 623 yıllık tarihi admin
Reklam

Osmanlı Devleti kim tarafından, nerede ne zaman kurulmuştur? Osmanlı Devleti’nin kurucusu kimdir? Osmanlı devleti ne zaman kuruldu? Osmanlı Devleti’nin ilk başkenti neresidir? Osmanlı Devleti’nin Bizans’la yaptığı ilk savaş hangisidir? Osmanlı devleti ilk hangi türk beyliğine son vermiştir? Osmanlı Devleti’nin Rumeli’ye geçişi nasıl olmuştur? Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu olarak da bilinen padişah kimdir? Osmanlı Devleti’nin haçlılarla yaptığı ilk savaş hangisidir? Osmanlı Devleti’nde padişahların sıralaması nasıldır? Osmanlı Devleti’nde ilkler. Osmanlı Devleti padişahları, hayatları, dönemleri, özellikleri, yaptıkları, ıslahatları ve önemli olayları.

13. asrın sonunda tarih sahnesine çıkan Osmanlı Devleti’nin 600 seneyi aşan ömrü beş bölüme ayrılır. Bunlar;

Kuruluş (1299-1453)
Yükselme (1453-1579)
Duraklama (1606-1699)
Gerileme (1699-1792) ve
Dağılma (1792-1922) devirleridir.
OSMANLI DEVLETİ’NİN KURULUŞ DÖNEMİ

Osmanlı Devleti’nin kuruluş devri 1299 yılından 1453’te İstanbul’un fethine kadar sürer.

OSMAN BEY DÖNEMİ

Osmanoğulları, Orta Asya’dan göç edip Anadolu’ya geçen Oğuzların Kayı boyundandır. Osman Gazi, Ertuğrul Gazi’nin üç oğlundan (diğerleri Savcı ve Gündüz Bey) biridir. Osman Bey, 1281 yılında Sögüt’te, Kayıların başına geçtiğinde henüz 23 yaşındaydı. Osman Bey yüksek kabiliyeti ve idaredeki dirayetinden dolayı, babasının vefatından sonra diğer bütün beyler, en küçük evlat olmasına rağmen onu ittifakla “Kayı Bey”i olarak tanıdılar.

Osmanlı devleti ne zaman kuruldu?
Osmanlı devleti, Osman Gazi tarafından 1299 yılında Söğüt’te (Karacahisar olduğu da rivayet edilir) kuruldu.

Osman Bey’in Eşi Kimin Kızı?
Osman Gazi, Anadolu’da faaliyet gösteren esnaf dayanışma teşkilatı Ahilerin desteğini aldı ve teşkilatın lideri Şeyh Edebali’nin kızı Malhun Hatun (Bala) ile evlendi. Ayrıca diğer Türk beylikleri ile mücadeleden kaçındı ve sınırlarını Bizans toprakları yönünde genişletti.

Osman Bey, 1284’te Bizanslılara ait olan Kulaca Hisar’ı ele geçirdi. 1288’de Karacahisar’ı, 1298’de Bilecik’i fethetti. 1299’da, 3. Alaeddin Keykubad’ın kaçmak zorunda kalması ile Anadolu Selçuklu Devleti başsız kaldı. Bunun üzerine aynı yıl bağımsızlığını ilan etti. Osman Bey 1301’de Yenişehir’i ele geçirdi.

Osmanlı ve Bizans Arasında Yapılan İlk Savaş
1302 yılında Bizans ile yapılan ilk savaş olarak bilinen Koyunhisar savaşını kazandı. 1321’de Mudanya ele geçirdi. Osman Gazi, 1326 yılında Bursa kuşatması sırasında vefat etti. Şehir, vefatından sonra fethedildi. Vasiyeti üzerine cenazesi Bursa’da defnedildi. Yerine, oğlu Orhan Bey geçti.

ORHAN BEY DÖNEMİ

Orhan Bey, beyliğin başına geçmeden önce Yarhisar tekfurunun kızı Holofira ile evlendi. 1326 yılında babasının ölümü ile beyliğin başına geçti ve aynı yıl Bursa’yı fethederek başkent yaptı. İlerleyen yıllarda İznik’i kuşattı fakat Bizans İmparatoru 3. Andronikos’un karşı saldırıya geçmesi üzerine kuşatmayı kaldırdı.

Maltepe Savaşının Önemi
Osmanlılar, Bizans ile 1329 yılında yaptığı Maltepe savaşını kazandı ve böylece Kocaeli Yarımadası’nın fethi tamamlanarak Bizans’ın Anadolu toprakları ile bağlantısı kesildi. 1331’de İznik, 1337’de İzmit ele geçirildi.

Osmanlı Devleti’ne Katılan İlk Beylik ve Önemi
1345 yılında Karesioğulları Beyliği, Osmanlı topraklarına katıldı. Beyliğin alınması ile Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması yolundaki ilk adım atıldı ve Osmanlı, Karesioğulları’nın donanmasından yararlandı. Ayrıca beyliğin konumu sayesinde Rumeli’ye geçiş kolaylaştı. Orhan Gazi, 1346 yılında İoannis Kantakuzenos’un kızı ile evlendi ve 1347’de Bizans tahtına geçmesini sağladı.

Osmanlı Devleti’nin Rumeli’ye İlk Geçişi
Bizans’a, Balkan devletleri ile yaptığı savaşlarda asker yardımında bulundu. Yardımların karşılığı olarak Osmanlı’ya 1352 yılında Gelibolu Yarımadası’ndaki Çimpe kalesi verildi. Böylece Osmanlılar, Rumeli’deki ilk topraklarını kazandılar.

Osmanlı Devleti’nde İlk Medrese
Orhan Gazi, beyliği devlet haline getirdi ve teşkilatlanma çalışmalarına önem verdi. Saltanatı sırasında, ilk Osmanlı medresesini İznik’te açtı. Yaya ve müsellem ordusunu kurdu.

Osmanlı Devleti’nde İlk Divan
İlk Divan’ı topladı ve vezirlik makamını oluşturdu. İlk kadı ve subaşı atamalarını yaptı. 1362’da vefat etmesinin üzerine, tahta 1. Murat geçti.

SULTAN 1. MURAT DÖNEMİ

Murat Hüdevandigâr olarak da bilinen 1. Murat, tahta geçmeden önce 1350’li yıllarda ağabeyi Süleyman Paşa ile birlikte Rumeli’de gerçekleştirilen bazı akınlara katıldı. Saltanatı boyunca sınırlarını Balkan topraklarında ilerletmeye özen gösterdi. Bunun yanı sıra Anadolu’daki komşu Türk beyliklerinden bazılarının topraklarına çeşitli yollarla sahip oldu.

Sazlıdere Savaşının Önemi
1363 yılında Bizans ile yaptığı Sazlıdere savaşı sonrasında Edirne’yi fethetti. Hemen ardından Filibe ve Gümülcine’yi hakimiyeti altına alarak Bizans’ın Sırp ve Bulgar devletleri ile var olan kara bağlantısını kesti.

Osmanlı Devleti’nin Haçlılarla Yaptığı İlk Savaş
Fetihlerden rahatsız olan Papa 5. Urbanus, bir Haçlı birliği oluşturdu. Osmanlı ordusu ile Haçlı birliği arasında 1364 yılında yapılan Sırpsındığı savaşı, kesin Osmanlı zaferi ile sonuçlandı. Zafer sonucunda Meriç Irmağı tamamen hakimiyet altına alındı ve Balkanlarda ilerlemek daha kolay bir hale geldi.

Sırpsındığı’nın intikamını almak isteyen Sırplar ile 1371 yılında yapılan Çirmen savaşını Osmanlılar bir kez daha kazandı. Böylece Makedonya’nın fethine ortam hazırlandı. Bulgar kralı, Sırp prensleri ve Bizans Osmanlı üstünlüğünü kabul etti.

Sultan 1. Murat, ilerleyen yıllarda oğlu Beyazıt’ı Germiyanoğulları beyi Süleyman Şah’ın kızı ile evlendirdi. Böylece çeyiz yolu ile Kütahya, Simav, Tavşanlı ve Emet’i hakimiyeti altına aldı. Hamitoğulları’ndan para karşılığında Akşehir, Yalvaç, Beyşehir, Seydişehir ve Isparta’yı satın aldı. Böylece Karamanoğulları ile sınır komşusu oldu. Anadolu’da bu faaliyetler sürerken Balkanlar yönündeki genişleme devam etti.

1386 yılında Sırplarla yapılan Ploşnik savaşında Osmanlı birlikleri başarısız oldu.

1. Kosova Savaşı Nedenleri ve Sonuçları
1. Türklerin Balkanlarda ilerlemeleri karşısında Balkan devletlerinin birleşmesi.

2. Şahin Paşa komutasındaki Türk akıncı kuvvetlerinin Ploşnik’te yenilmesiyle Balkan devletlerinin harekete geçmesi.

Bulgarian saf dışı bırakmak amacıyla Çandarlı Ali Paşa komutasında bir ordu Bulgaristan üzerine gönderilerek Şumnu, Tırnova, Silistre ve Niğbolu alındı. Bulgar kralı teslim oldu ve Bulgar Krallığı savaş dışı bırakıldı. l. Murat Anadolu beylerinden de aldığı yardımcı kuvvetlerle Rumeli’ye geçerek 1389 yılında Kosova’da Sırp, Bosna, Macar, Eflak, Arnavut, Leh ve Çeklerden oluşan Haçlı ordusunu yenilgiye uğrattı.

Kosova zaferiyle Balkanlardaki ilerleyiş hızlandı.
Osmanlılar ilk defa bu savaş sırasında top kullandılar.
Anadolu beylikleri ilk defa bu savaş sırasında Osmanlı Devleti’ne askeri yardımda bulundu.
Haçlılara karşı ilk büyük meydan savaşı kazanıldı.
Sırp Krallığı Osmanlı Devleti’ne bağlandı.
Sultan 1. Murat savaş alanını gezerken Miloş Kabiloviç adında bir Sırplı tarafından şehit edildi.
Murat Hüdevandigâr, saltanatı sırasında var olan “Devlet hükümdar ve ailesinin ortak malıdır.” anlayışını “Devlet hükümdar ve oğullarının ortak malıdır.” anlayışı ile değiştirdi. Böylece taht kavgalarını azaltmayı amaçladı. Kurumsallaşmaya önem verdi; başkenti Edirne’ye taşıdı.

Yeniçeri Ocağının Kurulması
1363 yılında Yeniçeri ocağını kurdu. Ülkeyi ilk kez eyaletlere ayırarak Rumeli Eyaleti’ni oluşturdu.

YILDIRIM BEYAZIT (1. BEYAZIT) DÖNEMİ

1386 yılında babasının Karamanoğlu Alâeddin Bey’e karşı giriştiği sefere katıldı, Frenk Yazısı savaşında gösterdiği cesaret ve atılganlık dolayısıyla Yıldırım lakabını aldı. 1. Kosova savaşında babasının yanında bulundu. Sultan 1. Murat şehit düşünce yerine Osmanlı tahtına geçti.

Emîr Sultan Buhârî Hazretlerine damat oldu.

Anadolu Fetihleri
Anadolu’nun siyasi birliğini kurmaya yönelik asıl faaliyetler bu dönemde başladı. Germiyan, Saruhan, Aydın, Menteşe, Hamid, Teke, Karaman, Candar, Kadı Burhaneddin, Tacüddin ve Taşhan beyliklerinin toprakları alındı. Böylece: Fırat’a kadar siyasi birlik kuruldu. Ege ve Akdeniz sahillerine egemen olundu. Devletin stratejik güç ve önemi arttı. Bu durum Osmanlı’yı Timur ile karşı karşıya getirdi. Aydın, Menteşe ve Saruhan donanmalarının alınmasıyla Osmanlı deniz gücü arttı. Donanmayı geliştirmek üzere Gelibolu Tersanesi kuruldu. Kütahya merkez olmak üzere Anadolu Beylerbeyliği kuruldu.

İstanbul’un Kuşatılması
İstanbul, Osmanlı Devleti döneminde ilk kez Yıldırım tarafından kuşatıldı. Fakat batıda haçlı birliğinin kurulmasıyla kuşatma sonuçsuz kaldı.

Niğbolu Savaşı
İstanbul’u kuşatmadan kurtarmak ve Türkleri Balkanlar’dan atmak üzere kurulan haçlı ordusu 1396 yılında Niğbolu’da yenilgiye uğratıldı. Bulgaristan bir Türk ili haline geldi. Osmanlı sınırları Tuna’ya kadar genişledi. Osmanlı’nın İslam dünyasında nüfuzu arttı. Yıldırım’a Sultanı İklimi Rum ünvanı verildi.

Niğbolu’dan sonra İstanbul yeniden kuşatıldı. Bu amaçla, Anadolu Hisarı yapıldı. Fakat, Timur tehlikesi çıkınca Bizans’la anlaşma yapıldı. Böylece, İstanbul’da bir Türk mahallesi kurulacak, İstanbul’a kadı tayin edilecek ve Bizans vergi verecekti.

Ankara Savaşı
Nedenleri:

İki tarafta da cihan hakimiyeti idealinin varlığı.
Timur’un, Çin seferine çıkmadan önce, Batı’da güçlü bir devlet bırakmak istememesi.
Osmanlı’dan kaçan beylerin Timur’u, Timur’dan kaçan beylerin ise Yıldırım’ı kışkırtması.
Hakaret ifadeleri içeren mektupların yazılması.
Timur’un Yıldırım’a beylik sembolleri göndermesi; kendi adına para bastırılmasını ve beyliklerin topraklarının geri verilmesini istemesi.
Eski beyliklerden kalma birliklerin Timur tarafına geçmesi, Timur ordusunun güçlü olması ve yardımcı Sırp kuvvetlerinin savaştan erken çekilmesi nedeniyle Osmanlı ağır bir yenilgi aldı.

Sonuçları:

Anadolu’nun siyasi birliği bozuldu. Aydın, Karaman, Germiyan, Saruhan, Menteşe, Hamit ve İsfendiyar beylikleri yeniden kuruldu.
Yıldırım ile oğulları Musa ve Mustafa esir düştü.
Anadolu Timur hakimiyetine girdi. Birçok şehir yağmalandı. Can ve mal güvenliği kalmadı.
Osmanlı’da Fetret Devri başladı.
İstanbul’un fethi gecikti.
Rumeli’de bazı yerler elden çıktı.
Yıldırım Beyazıt bu savaşta esir düştü. Bir süre sonra da esaret altında 8 Mart 1403’ta Akşehir’de vefat etti.

MEHMET ÇELEBİ (1. MEHMET) DÖNEMİ

Mehmet Çelebi, Ankara Savaşı’nda babası Yıldırım Beyazıt’ın yanında bulundu.

Fetret Devri
Ankara Savaşı’nda Osmanlıların uğradığı ağır yenilgi, yalnız Anadolu’daki siyâsi birliğin parçalanmasına neden olmakla kalmadı, Osmanlı Devleti’nin kendi içinde de parçalanmalara yol açtı.

Yıldırım Beyazıt’in oğulları Süleyman Çelebi, İsa Çelebi, Musa Çelebi ve Mehmet Çelebi Osmanlı tahtına sahip olabilmek için birbirleriyle mücadeleye giriştiler. “Fetret Devri” adı verilen ve 1413’e kadar süren bu taht kavgası dönemi, Mehmet Çelebi’nin (1. Mehmet) kardeşlerini ortadan kaldırıp, Osmanlı Devleti’nin birliğini yeniden sağlamasıyla sona erdi.

Osmanlı Devleti’nin İkinci Kurucusu
Merkezi otoriteyi yeniden kurduğu için devletin ikinci kurucusu sayılır. Anadolu siyasi birliğini kurma çalışmalarını yeniden başlattı. Aydınoğulları’ndan İzmir’i aldı. Saruhan Beyliği’ni yıktı.

Osmanlı Devleti’nde İlk Deniz Savaşı
Venedik’le ilk deniz savaşı yapıldı, fakat donanma zayıf olduğu için başarılı olunamadı.

Osmanlı Devleti’nde Dini Ve Sosyal İçerikli İlk İsyan
Dönemin bilginlerinden Şeyh Bedreddin, dini ve sosyal nitelikli ilk isyan hareketini çıkardı; başarılı olamayarak idam edildi. Yıldırım’ın oğlu Mustafa Çelebi, Bizans’ın da yardımıyla, siyasi nitelikli bir isyan çıkardı; başarılı olamayarak Bizans’a sığındı.

Osmanlı Devleti’nin İkinci Kurucusu
Sultan Mehmet Çelebi 26 Mayıs 1421 de Edirne’de vefat etti.

SULTAN 2. MURAT DÖNEMİ

Babasının vefatı üzerine tahta geçen Sultan 2. Murat, o sırada 18 yaşındaydı. Yaptığı ilk icrâati, babasının cenazesini Yeşil Câmiî Türbesi’ne defnettirmek oldu.

Düzmece Mustafa İsyanı
Bizans’ın da yardımıyla yeniden isyana teşebbüs eden Düzmece Mustafa idam edildi. Bizans’ı cezalandırmak üzere İstanbul kuşatıldı. Bizans, kuşatmadan kurtulmak üzere, bu kez 2. Murat’ın kardeşi Şehzade Mustafa’yı isyana teşvik etti. Kuşatma kaldırıldı. Mustafa Çelebi idam edildi.

Aydın, Menteşe ve Hamid beyliklerine son verildi. Germiyan toprakları vasiyet yoluyla Osmanlı’ya kaldı. Osmanlı Batı Anadolu’ya hakim oldu. Karamanoğulları üzerine sefere çıkıldı; fakat Rumeli’de durum karıştığı için geri dönüldü.

Osmanlı kuvvetleri Makedonya ve Adriyatik’e kadar ilerledi. Fakat, bu başarılar uzun sürmedi. Hermanştad Vezağ, Morava ve İzladi Derbendi’nde Osmanlı kuvvetleri yenilgiye uğradı. Balkanlar’da yeniden haçlı birliği kuruldu. Yenilgilerin artması ve karaman saldırısının başlaması üzerine, Balkan devletleri ile anlaşma gereği duyuldu.

Edirne Segedin Antlaşması
1444 yılında Haçlılarla Edirne Segedin Antlaşması yapıldı. Antlaşmaya göre;

Sırbistan Osmanlı’ya vergi verecek.
Bulgaristan Osmanlı kontrolünde kalacak.
Tuna Nehri, sınır olarak kabul edilecek.
Osmanlı ile Macaristan on yıl savaşmayacak.
Başta Macaristan olmak üzere, Balkanlar devletleriyle yapılan ilk resmi antlaşmadır. Taraflar arasında ilk kez bir sınır çizildi.

2. Murat, yenilgilerden dolayı aldığı tepkilerin etkisiyle tahttan ayrıldı. Yorgunluğunu ileri sürerek, tahtı oğlu 2. Mehmet’e bıraktı.

Varna Savaşı
Çocuk yaşta birinin Osmanlı tahtına geçmesi Avrupa için bir fırsattı. Papa’nın öncülüğünde, Macar, Hırvat, Leh, Alman ve Venedik kuvvetlerinden oluşan bir haçlı birliği kuruldu. Devlet adamlarının da devreye girmesiyle yeniden ordunun başına geçen 2. Murat, 1444 yılında haçlıları yenilgiye uğrattı.

Savaşın sonrasında Osmanlı’nın Balkanlar’da hakimiyeti pekişti. Yenilgilerin izleri silindi. Bulgaristan doğrudan Osmanlı egemenliğine alındı.

2. Kosova Savaşı
Varna’nın intikamını almak üzere yeniden kurulan haçlı ordusu Kosova’da 1448 yılında ağır bir yenilgiye uğratıldı.

2. Kosova savaşı zaferinden sonra Türklerin Balkanlara yerleşmesi kesinleşti. Haçlıların İstanbul’u kurtarmak üzere düzenledikleri son sefer oldu. İstanbul’un fethine ortam hazırlandı. Batı’ya karşı taarruz üstünlüğü sağlandı.

Sultan 2. Murat, 3 Şubat 1451 târihinde vefat etti; yerine 2. Mehmet geçti.

OSMANLI DEVLETİ’NİN YÜKSELME DÖNEMİ

FATİH SULTAN MEHMET (2. MEHMET) DÖNEMİ

2. Mehmet ikinci döneminde 19 yaşında tahta çıktı. İlk işi İstanbul’u fethetmek için kollarını sıvamak oldu.

İstanbul’un Fethi
Fatih, doğudan ve batıdan gelecek tehlikeleri önlemek için, Karaman ve Mora üzerine sefer düzenledi. Anadolu Hisarı’nın karşısına Rumelihisarı’nı yaptı. Surları yıkmak üzere toplar döktürdü. Çanakkale’ye donanma, Balkanlara ordu gönderdi.

Bizans, surlarını tamir ederek silahlarla donattı. Haliç’i kapattı. Avrupa’dan yardım istedi. İmparator, yardım alabilmek için, Katolik ve Ortodoks kiliselerini birleştirmek istedi; fakat, halk buna karşı çıktı.

Papa, Haçlı ordusu kurulması için çağrıda bulundu. Fakat sadece Venedik, Ceneviz ve Mora’dan yardım alındı.

İstanbul’un Fethinin Nedenleri

İstanbul’un jeopolitik konumunun önemi.
Toprak bütünlüğünü sağlama isteği.
Bizans’ın kışkırtıcı faaliyetlerini önleme isteği.
Haçlı ittifaklarının sona ereceği düşüncesi.
İstanbul’un, Batı için bir üs konumunda olması.
Batı sınırının güvenliğini sağlama isteği.
Önemli ticaret yollarının İstanbul’dan geçmesi.
Muhammed’in, şehri alacak kişiyi övmesi.
İstanbul kara ve denizden kuşatıldı. Venedik, Ceneviz ve Rum gemilerinin Osmanlı donanmasını yararak İstanbul’a ulaşması üzerine, karadan çektirilerek Haliç’e bir donanma indirildi. 53 günlük bir kuşatmadan sonra 29 Mayıs 1453’te İstanbul alındı.

İstanbul’un Fethinin Sonuçları

a) Türk Tarihi Açısından:

Osmanlı’nın jeopolitik önemi arttı.
Askeri, siyasi ve ekonomik açıdan stratejik bir yapıda olan İstanbul başkent yapıldı.
Yükselme ve imparatorluk dönemi başladı.
Toprak bütünlüğü sağlandı.
Boğazların savunması kolaylaştı.
Anadolu ebediyyen Türk yurdu haline geldi.
Ticaret yollarının kontrolü kolaylaştı.
İstanbul önemli bir kültür merkezi haline geldi.
Osmanlı’nın İslam dünyasında saygınlığı arttı.
Hristiyanlara can ve mal güvenliği sağlandı.
Ortodokslar gerçek din hürriyetine kavuştular.
b) Dünya Tarihi Açısından:

Bin yıllık Bizans İmparatorluğu sona erdi.
Ortaçağ kapandı, Yeniçağ başladı.
Osmanlı’nın stratejik önemi arttı.
Hristiyan birliğinin kurulması önlendi.
Batı dünyası önemli bir askeri üssünü kaybetti.
Barutun gücünün önemi anlaşıldı. Krallar bu gücü kullanarak derebeylik rejimini yıktılar.
Ticaret yollarının Osmanlı kontrolüne geçmesi Avrupa’da, yeni arayışlara yol açtı. Bu durum Coğrafi Keşifler’in başlamasına etki etti.
Fatih’in hoşgörüsü, özgür düşünceye saygısı ve bilim adamlarını koruması Avrupa’yı etkiledi.
İstanbul’dan Roma’ya giden bilim adamları Rönesans’ın başlamasına etki ettiler.
Venedik ve Ceneviz’in çıkarları zedelendi. Bu nedenle, fethe en şiddetli tepkiyi gösterdiler.
Kara ve deniz kuvvetlerinin işbirliği yapmasının önemi anlaşıldı.
Fetihten Sonra Alınan Önlemler

Haçlı birliğinin kurulmasına önayak olabilecek Venedik’e bazı ticari imtiyazlar verildi.
Bizans’ın mirasına sahip çıkabilecek Mora Despotluğu ve Trabzon Pontus Rum Devleti yıkıldı.
Ortodoks Kilisesi himaye edilerek, Hristiyan birliğini önleme, Osmanlı’nın hoşgörüsünü kanıtlama, Ortodoks Kilisesi’ni kontrol altına alma, Katoliklere karşı bir güç oluşturma ve Rumların desteğini sağlama hedeflendi.
Sırbistan, Mora, Eflak, Boğdan, Bosna, Hersek ve Arnavutluk Osmanlı topraklarına katıldı.

Karadeniz’in Türk Gölü Haline Gelmesi
Önce Ceneviz’in elindeki Azak, Kefe ve Menküb kolonileri alındı. Daha sonra Kırım alınarak özerk bir eyalet haline getirildi.

Cenevizlilerden Amasra, Rumlardan ise 1461 yılında Trabzon alınarak Pontus Rum Devleti’ne son verildi. Anadolu bütünüyle Türk hâkimiyetine alındı.

İsfendiyar Beyliği’nden Sinop, Karaman Beyliği’nden ise Konya ve Karaman alınarak bu beyliklere son verildi. Anadolu birliği yönünde önemli bir adım atıldı. Karaman Beyliği bir tehlike olmaktan çıktı. Osmanlı ile Akkoyunlu karşı karşıya geldiler.

Otlukbeli Savaşı
Osmanlı ile Akkoyunlular arasında, Anadolu’nun hakimiyeti mücadelesi vardı. Osmanlı’nın güçlenmesini istemeyen Akkoyunlular 1473 yılında Otlukbeli savaşında yenilgiye uğratıldı. Akkoyunlu Devleti yıkılma sürecine girdi. Osmanlı sınırları Doğu Anadolu’ya kadar genişledi.

Osmanlı – Venedik Savaşı
Venedik ile 1463-1479 yılları arasında 16 yıl savaşıldı; fakat sonuç alınamadı. Yapılan barışa göre Venedik vergi verecek, Osmanlı ülkesinde ticari imtiyazlardan yararlanacak ve İstanbul’da sürekli elçi bulunduracaktı.

Osmanlı - Memluk İlişkileri
Osmanlı’nın Anadolu’da siyasi birliği kurmaya çalışması ve Hicaz su yollarının onarımını üstlenmek istemesi, Memluk Devleti ile ilişkileri bozdu.

Ege Adalarının Fethi
Ceneviz’den Taşoz, Semadirek, Gökçeada, Bozcaada, Sisam ve Limni adaları alındı.

Venedik’ten Midilli ve Eğriboz adaları alındı.

Saint Jean (Sen Jan) şövalyelerinin elindeki Rodos kuşatıldıysa da alınamadı.

İtalya Seferi
1480 yılında Batı Roma’yı almak üzere sefere çıkıldı. Napoli Krallığı’nın elindeki Otranto alındı. Fatih’in ölümü üzerine Otranto elden çıktı.

2. Mehmet Dönemi Islahatları
Kanunnamei Ali Osman ile padişahın güç ve otoritesi pekiştirildi. İlk altın para bastırıldı. Topkapı Sarayı yapıldı. Sahn-ı Seman ve Fatih medreseleri açıldı. Memur yetiştirmek için Enderun okulu açıldı. Devşirme kökenlilerin bürokraside etkinliği arttı. Padişahın divan başkanlığı yapması terk edildi. Defterdar ve Kazasker sayısı ikiye çıkarıldı.

Fatih Sultan Mehmet, Memlükler üzerine çıktığı seferde 3 Mayıs 1481’de Gebze’de Hünkar çayırında vefat etti.

SULTAN 2. BEYAZIT DÖNEMİ

Fatih Sultan Mehmet’in 3 Mayıs 1481’de ölümü, 2. Beyazıt ile Karaman sancak beyi olan kardeşi Cem’i tahta geçme konusunda karşı karşıya getirdi.

Şehzade Cem Olayı
Kardeşinin hükümdarlığını kabul etmeyen Şehzade Cem isyan etti. Başarılı olamayınca Memlüklere sığındı. Karaman beylerinden destek alarak Anadolu’ya geldi fakat yine başarılı olamadı. Rumeli’ye geçmek üzere Rodos şövalyelerine sığındı. Şövalyeler tarafından Fransa’ya gönderildi. Oradan da Vatikan’a götürülerek Papa’ya teslim edildi. Sıkıntılı bir hayat sürdü. 1495’de vefat etti.

Şehzade Cem’in Rodos Şövalyeleri’ne ve Papa’ya sığınmasıyla olay bir dış sorun haline geldi. Avrupa’da haçlı ümidi doğdu. Memlükler ile ilişkiler iyice bozuldu. Balkanlarda fetih hareketi yavaşladı. Karaman Beyliği yeniden sorun oldu. İspanya Müslümanlarına yeterli yardımın ulaştırılmasını önledi.

2. Beyazıt Dönemi Gelişmeleri
Karaman sorunu kesin bir biçimde çözümlendi. Boğdan ve Hersek üzerinde tam denetim kuruldu.

İspanya’daki Beni Ahmer Devleti bu dönemde yıkıldı. Osmanlı, Hristiyan Engizisyon mahkemelerinin işkencelerinden kaçan Müslümanları Kuzey Afrika’ya, Yahudileri ise Rumeli’ye yerleştirdi.

Memlük Devleti ile ilk kez savaşıldı fakat sonuç alınamadı. Çukurova Memlüklere bırakıldı.

1499 yılında İnebahtı savaşında Venedik yenilgiye uğratılarak İnebahtı, Modon, Koron ve Navarin limanları alındı. Osmanlı ilk önemli deniz zaferini kazandı. Mora’da kesin hakimiyet kuruldu. Ege ve Akdeniz egemenliğinin yolu açıldı.

Şahkulu İsyanı
Safevi Devleti, Anadolu’da halkı isyana teşvik etti. Kışkırtmalar sonucu Şahkulu İsyanı çıktı. Böylece, iki yüz yıllık bir mücadele süreci başladı. 2. Beyazıt isyanı bastırmakta gevşek davrandı. Şehzade Selim, bu durumu bahane ederek babasına başkaldırdı. Yeniçerilerin de desteğini alarak başa geçti.

YAVUZ SULTAN SELİM (1. SELİM) DÖNEMİ

İran ve Mısır’ı alarak devletin sınırlarını genişletmek istiyordu. Bu topraklan ele geçirdiğinde İpek ve Baharat yolunun bir bölümüne de sahip olacaktı. Akdeniz’in tahıl deposu olan Mısır Osmanlı egemenliğine girecekti.

Babasının Safeviler ve Memlüklere karşı izlediği politikayı yetersiz bularak girdiği mücadelede 1512 yılında tahtı ele geçirdi.

Osmanlı – İran İlişkileri
Osmanlı - Safevi mücadelesinin temel nedeni, Anadolu’da hakimiyet kurma yarışıdır. Safevilerin bu amaçla Anadolu’da şiilik propagandası yapması ve halkı kışkırtması bir savaşın çıkmasına yol açtı. 1514 yılında yapılan Çaldıran savaşında Safevi kuvvetleri yenilgiye uğratılarak Tebriz’e girildi.

Doğu Anadolu Osmanlı hakimiyeti altına girdi. Şiilik sorunu bir süre için çözümlendi. Safevi hazinesi ve bazı bilginler İstanbul’a getirildi.

Anadolu Birliğinin Kurulması
1515 yılında yapılan Turnadağ savaşı ile doğu ve güney seferlerinin önünde bir engel oluşturan Dulkadiroğulları Beyliği’ne son verildi. Daha sonra Ramazanoğulları da Osmanlı hakimiyetini kabul etti.

Anadolu’nun siyasi birliği tamamlandı. Osmanlı’nın Memlük ile komşu olması, bu devletle ilişkileri iyice bozdu.

Osmanlı – Memlük İlişkileri
Osmanlı - Memlük mücadelesinin temel nedeni İslam dünyasında üstünlük kurma yarışıdır. Memlüklerin, Hicaz su yollarının onarımıyla ilgili Osmanlı teklifini reddetmesi, Anadolu birliğinin kurulmasını önlemeye çalışması ve İslam ülkelerinin Osmanlı’ya gönderdiği hediyelere el koyması ilişkileri iyice bozdu.

Yavuz, Türk – İslam birliğini kurmak ve Baharat Yolu’nu denetim altına alarak Avrupa’yı ticari yönden Osmanlı’ya bağımlı hale getirmek üzere Mısır seferine çıktı. Osmanlı, 1516 yılında yapılan Mercidabık savaşı kazandı. Suriye ve Filistin alındı. Ordu kışı Şam’da geçirdi. Yavuz Sultan Selim ertesi yıl Sina çölünü geçerek Mısır’a girdi. 1517 yılında yapılan Ridaniye savaşı kazanılarak Memlük Devleti’ne son verildi.Bunun  sonucunda;

Suriye, Filistin, Hicaz ve Mısır alınarak Türk-İslam birliği kuruldu.
Baharat Yolu denetim altına alındı. Fakat Coğrafi Keşifler Baharat Yolu’nun önemini azalttı.
Halifelik Osmanlı’ya geçti. Osmanlı, İslam dünyasının siyasi ve dini lideri haline geldi.
Mukaddes Emanetler İstanbul’a getirildi.
Mısır hazineleri ve bol miktarda ganimet alındı.
Osmanlı ilk kez Kızıldeniz’e ulaştı.
Yavuz Sultan Selim, Rumeli’ye yönelen bir seferde 21-22 Eylül 1520 gecesi şirpençe dediğimiz amansız hastalık nedeniyle henüz 50 yaşında iken vefat etti.

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN (1. SÜLEYMAN) DÖNEMİ

Kanuni’nin hükümdarlığının ilk yıllarında bazı olumsuzluklar yaşandı.

Kanuni Dönemi İç İsyanlari
Canberdi Gazali, Memlûk Devleti’ni yeniden kurmak üzere, Suriye’de “siyasi” nitelikli bir isyan çıkardı.

Ahmet Paşa, sadrazamlık makamına atanmadığı için, Mısır’da “şahsi” nitelikli bir isyan çıkardı.

Baba Zünnun, vergilerin attırılmasını bahane ederek, Anadolu’da isyan çıkardı.

Kalender Çelebi, tımarlarının elinden alınması üzerine, Anadolu’da isyan çıkardı. Devlet güçlü olduğu için, isyanları kolaylıkla dağıtmayı başardı.

Osmanlı – Macar İlişkileri

Macaristan, Avrupa’ya geçişte tampon bir bölge özelliği taşıyordu. Macarların vergi ödememeleri üzerine, Kanuni Batı’ya ilk seferini düzenleyerek Belgrat’ı aldı ve askeri bir üs haline getirdi.

1. Fransuva’nın Şarlken’e esir düşmesi üzerine Fransa Osmanlı’dan yardım istedi. Almanya’nın güçlenerek Avrupa hristiyan birliğini kurmasını istemeyen Osmanlı, Fransa’nın yardım teklifine olumlu karşılık verdi. Macar seferine çıkıldı.

Mohaç Meydan Savaşı
1526 yılında Macarlar ile yapılan Mohaç Meydan savaşında Macar ordusu iki saat içinde yenilgiye uğratıldı.

Başkent Budin (Budapeşte) alındı. Macaristan, Osmanlı himayesinde tampon bir devlet haline getirildi. Osmanlı’nın Orta Avrupa’da hakimiyeti pekişti. Osmanlı Avusturya mücadele süreci başladı.

Osmanlı – Avusturya İlişkileri
1. Viyana Kuşatması

Avusturya’nın Macaristan’ın içişlerine karışması üzerine sefere çıkıldı. Budin geri alındı. 1529 yılında Viyana ilk kez kuşatıldı. Fakat hazırlık yetersiz olduğu ve mevsim koşulları uygun olmadığı için alınamadı.

İstanbul Antlaşması

Ferdinand’ın Budin’i kuşatması üzerine Avusturya seferine çıkıldı. Doğu’da Safevi tehlikesi çıktığı için, Avusturya’nın barış teklifi kabul edildi. 1533 yılında imzalanan İstanbul antlaşması ile;

Avusturya arşidükası, protokol bakımından Osmanlı sadrazamına denk sayılacak. Avusturya her yıl 30.000 altın vergi verecek. Macaristan ile Avusturya arasındaki antlaşmaları Osmanlı padişahı onaylayacak. Avusturya uyduğu süre, anlaşma geçerli olacak.

Avusturya, Osmanlı’nın üstünlüğünü kabul etti. Osmanlı’nın en güçlü devlet olduğu anlaşıldı. Osmanlı, Macaristan üzerinde söz sahibi oldu.

Daha sonra Avusturya antlaşmayı bozdu. Macaristan üçe ayrıldı: Budin, doğrudan Osmanlı ‘ya katıldı. Erdel, özerk bir eyalet haline getirildi. Macaristan’ın kuzeyi ise Avusturya’ya bırakıldı.

Osmanlı – Fransa İlişkileri
Avrupa birliğini önlemek ve Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmak üzere Fransa’ya kapitülasyonlar verildi. Buna göre;

Fransız tüccarlar Osmanlı ülkesinde serbestçe ticaret yapacak; vergi indiriminden yararlanacak. Fransız tüccarlar ile Türkler arasındaki davalara Türk mahkemesi bakacak. Fransız tüccarların kendi aralarındaki davalara Fransız yargıç bakacak. Osmanlı ülkesinde ölen Fransız tüccarların mal ve eşyası varislerine verilecek. Bu haklardan, Fransa limanlarında Türk tüccarlar da yararlanacak.

Ege ve Akdeniz’de Fetihler
Rodos adası alınarak Ege bir Türk denizi haline geldi. Batı kıyılarının güvenliği sağlandı.

Cezayir’in Osmanlı’ya Katılması: Cezayir, Barbaros Hayrettin Paşa’nın ülkesiydi. Barbaros Osmanlı hizmetine girerek Kaptanı Derya oldu. Ülkesi de Osmanlı’ya katıldı.

Preveze Deniz Zaferi: Osmanlı’nın denizlerde üstünlüğünün giderek artması üzerine kurulan ve Venedik, Ceneviz, Papalık, İspanya ve Portekiz’den oluşan haçlı donanması 1538 yılında Preveze’de yapılan deniz savaşında bozguna uğratıldı. Akdeniz tamamen Osmanlı egemenliğine girdi.

Trablusgarp ve Bingazi Rodos şövalyelerinden alınarak Kuzey Afrika’da hakimiyet pekiştirildi.

Cerbe Deniz Zaferi: 1560 yılında Cerbe adası açıklarında İspanya komutasındaki Haçlı donanması yenilgiye uğratıldı. Batı Akdeniz’de hakimiyet pekiştirildi.

Malta Kuşatması: Malta 1565 yılında Kuzey Afrika’nın güvenliğini sağlamak üzere kuşatıldı; fakat alınamadı.

Osmanlı – İran İlişkileri
Safevilerin Anadolu’da şiileri kışkırtması ve Doğu Anadolu’yu almak istemesi üzerine üç kez sefer düzenlendi. 1555 yılında Amasya Antlaşması imzalandı. Tebriz, Bağdat, Musul ve Basra alındı. Basra Körfezi ‘ne ulaşılarak Hint Okyanusu ile bağlantı kuruldu.

Hint Deniz Seferleri
Portekiz, Hint Okyanusu’na ulaşarak Müslüman ülkelerin çoğunu işgal etti. Osmanlı, baharat yoluna işlerlik kazandırmak, Hac yolunun güvenliğini sağlamak ve Müslüman devletlere yardım etmek üzere 1538 - 1553 yılları arasında dört kez sefer düzenledi.

Seferlere gereken önem verilmediği ve donanma okyanus şartlarına uygun olmadığı için başarılı olunamadı. Uzakdoğu’da Portekiz egemenliği pekişti. Baharat yolu ve Hint ticareti kesin olarak elden çıktı. Fakat, seferler toprak yönünden kazançlı oldu. Yemen ve Umman alındı. Sudan ve Habeşistan kıyıları Osmanlı kontrolüne girdi.

Kanuni Sultan Süleyman’ın Son Seferi
Zigetvar Seferi: Avusturya’nın, Macar topraklarına saldırması üzerine sefere çıkıldı. 1566 yılında Zigetvar alındı. Kanuni’nin ölümü üzerine geri dönüldü.

2. SELİM DÖNEMİ

2. Selim 1566 tarihinde İstanbul’a gelerek Osmanlı Devleti’nin başına geçti. Babası Kanuni Sultan Süleyman’ın cenazesini Süleymaniye Camiî bahçesine defnetti.

1568 yılında Yemen ve Taaz ele geçirildi. Mimar Sinan, Selimiye Camiî’niEdirne’de 6 yılda tamamladı. Avusturya ile sekiz yıl sürecek olan barış antlaşması yapıldı.

1569 yılında Aden, Zeydiler’den geri alındı. Denizlerde Sumatra’ya kadar seferler düzenlendi.

1569 yılında Sokullu Mehmet Paşa Don Volga Kanalı açma projesini gerçekleştirmek istedi. Fakat Rus ve İran saldırıları nedeniyle tamamlanamadı.

1569 yılında ise Fransa ile ikinci dönem kapitülasyonlar imzalandı.

Kıbrıs’ın Fethi
1570 yılında Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması Kıbrıs’ı Venediklilerden alarak Doğu Akdeniz’de güvenliği sağladı. 1571 yılında Kıbrıs’tan dönüşte Osmanlı donanması Haçlılara yenildi. Uluç Ali Paşa beraberinde sağlam gemilerle İstanbul’a döndü. Ertesi yıl yeni bir donanma hazırlanarak Akdeniz’e indirildi.

1574 yılında Tunus üzerine sefere çıkıldı. Avusturya ile Osmanlı Devleti arasındaki barış antlaşması yenilendi.

2. Selim 15 Aralık 1574’te İstanbul’da vefat etti.

3. MURAT DÖNEMİ

3. Murat Osmanlı Devleti’nin “Yükselme Dönemi” olarak bilinen döneminin son padişahı, aynı zamanda 1579 Sokullu Mehmet Paşa’nın ölümüyle başlayan “Duraklama Dönemi”nin de ilk padişahıdır.

Osmanlı - İran Savaşları
1578-1590 yılları arasında yapılan ve tam 12 yıl boyunca süren savaşlarda özellikle Çıldır Meydan savaşı ile Meşaleler savaşında (Meşaleler Muharebesi) Lala Mustafa Paşa ve Özdemiroğlu Osman Paşa büyük başarılar elde etti.

Savaşları Osmanlı Devleti kazandı. İran barış istemek zorunda kaldı. İran ile 21 Mart 1590’da Ferhat Paşa antlaşması imzalandı. Ferhat Paşa Antlaşması’na göre;

Azerbaycan, Tebriz, Dağıstan, Karabağ, Gürcistan ve Şirvan Osmanlı Devleti’nin egemenliğine girdi. İran mezhep hürriyetini tanıyacak ve Sünniler hakkında kötü konuşmayacak. Osmanlı Devleti sınırlarını Hazar Denizi’ne kadar genişleterek, Doğu’da en geniş sınıra ulaştı.

Vadi’üs-Seyl Savaşı
3. Murat döneminde Fas Sultanlığı’na hakim olmak için Portekizliler ile 1576 yılında yapılan Vadi’üs-Seyl savaşı kazanıldı.

Savaşta, Portekiz ordusu Kral da dahil yok edildi. Kralsız kalan ve Kral’ın varisi de olmayan Portekiz İspanya’nın himayesine girdi. Vadi’üs seyl savaşı ile Fas Osmanlı’nın egemenliğine girdi.

3. Murat Dönemi Olayları Kısaca
1575 yılında Lehistan (Bugünkü Polonya) alındı.

1580 yılında İngiltereye de kapitülasyon verildi.

1593 yılında Osmanlı-Avusturya savaşı oldu.

Sokullu Mehmet Paşa bir suikast sonucu 11 Ekim 1579’da şehit oldu.

İstanbul’da sayım yapıldı.

Paranın değeri düşürülerek devalüasyon gerçekleştirildi.

Takiyuddin Mehmet tarafından Osmanlı’nın ilk rasathanesi (İlk gözlemevi) kuruldu.

1595 yılında felç geçirerek ölen 3. Murat Ayasofya Camiî’nin bahçesine defnedildi.

3. MEHMET DÖNEMİ

3. Mehmet, sancaktan gelip tahta çıkan son şehzadedir. Kanuni Sultan Süleyman’dan 30 yıl sonra sefere çıkan ilk padişahtır.

Avusturya-Eflâk Cephesi Savaşları
Eski gücünü kaybetmiş olan Osmanlı Devleti’ne karşı Avusturya’nın karşı saldırıya geçmesi ve başta Estergon kalesi olmak üzere birçok yeri ele geçirmesi üzerine 3. Mehmet, Avusturya üzerine sefere çıktı.

Eğri Kalesi alındı.
Avusturya ordusu 1596 yılında Haçova meydan savaşında yenilgiye uğratıldı. Bir süre sonra Osmanlılar Kanije kalesini de aldılar (1600).
Alman imparatoru Ferdinand, büyük bir orduyla Kanije’yi kuşattı. Fakat Tiryaki Hasan Paşa başarılı bir savunma ve beklenmedik bir çıkış yaparak Kanije önündeki Alman ordusuna büyük kayıplar verdirtti. Bu zaferden sonra Belgrat, Estergon ve birkaç yıl sonra Uyvar ele geçirildi.

Osmanlı-İran Savaşları
İranlılar, Osmanlıların Avusturya ile uğraşmalardan yararlanarak Tebriz ve Erivan’ı ele geçirdiler.

Savaş devam ederken III. Mehmet öldü. Yerine 1. Ahmet geçti.

OSMANLI DEVLETİ’NİN DURAKLAMA DÖNEMİ

1. AHMET DÖNEMİ

1. Ahmet hükümdarlığının ilk yıllarında Avusturya ile yapılan savaşlarla uğraştı. 3. Murat döneminden beri devam eden savaşlar, bu dönemde 1606 yılında imzalanan Zitvatoruk antlaşmasıyla sonuçlandı. Bu antlaşmaya göre;

Eğri, Kanije, Estergon Kaleleri Osmanlılarda kalacak
Avusturya, ödemekte olduğu yıllık vergiyi bundan sonra ödemeyecek
Avusturya kralı protokolde Osmanlı padişahı ile eşit olacaktı.
Böylece, Avusturya karşısında Kanuni’den beri devam etmekte olan Osmanlı üstünlüğü sona ermiştir.

1. Ahmet zamanının bir diğer önemli olayı da, İran ile 1612 yılında yapılan Nasuh Paşa Antlaşmasıdır. Bu antlaşmaya göre;

Daha önce Ferhat Paşa antlaşmasıyla İran’dan alınan yerler (Azerbaycan, Gürcistan, Dağıstan) geri verildi. Buna karşılık İran, her yıl iki yüz deve yükü ipek vermeyi kabul etmiştir.

Ahmet döneminin önemli olaylarından biri de ilk ciddi Celali isyanlarının çıkmasıdır.
Osmanlı Devleti’nin ekonomisinin bozulması,
Tımar dağıtımında adaletsizlik ve bu sistemin bozulması,
Savaşların ağır yükü altında köylünün ezilmesi,
Maaşlı asker sayısının artması ve maaş alamayan askerlerin haraç almaya başlamaları, bu isyanların çıkmasının nedenleridir.
3. Ahmet, Osmanlı Devleti’nin saltanat sisteminde değişiklikler yaptı. Ekber ve Erşed Kanunu’nu çıkartarak, bundan böyle Osmanlı hanedanının en yaşlı ve aklı başında olan üyesinin padişah olması uygulamasını başlattı. Şehzadelerin sancaklara gönderilme uygulamasına son verildi. Şehzadelerin saray içinde kapalı tutuldukları kafes sistemi benimsendi.

1. MUSTAFA DÖNEMİ

Sultan 1. Ahmet’in getirdiği Ekber ve Erşed kanunu sonucu 1617 yılında tahta çıktı.

İki dönem taht’a çıkan 1.Mustafa’nın ilk dönem saltanatı 96 gün sürdü. Tahta çıkmak istemediği ve devlet işleriyle ilgilenemeyeceğini söylemesine rağmen devletin ileri gelenleri tarafından tahta çıkarıldı fakat 96 gün sonra tahttan indi.

1. Mustafa’nın yerine 2. Osman (Genç Osman) tahta çıkarıldı. Genç Osman’ın ıslahatlarından memnun olmayan ve çıkarları zedelenen Yeniçerilerin, Genç Osman’ı öldürmeleri sonucunda 1. Mustafa 1622 yılında tekrar tahta çıkarıldı. Akıl sağlığı yerinde olmayan ve devlet işleriyle gerçekten ilgilenemeyeceği kadar rahatsız olan 1. Mustafa dönemin Şeyhülislamı Yahya Efendi’nin fetvasıyla tahttan indirilip yerine Kösem Sultan’ın ve 1.Ahmet’in oğlu olan 4. Murat taht’a çıkarıldı.

1. Mustafa’nın ikinci döneminin başında, Erzurum Beylerbeyi Abaza Mehmet Paşa 2. Osman’ın Yeniçeriler tarfından katledilmesi üzerine Anadoluda Yeniçerilere karşı isyan başlattı. Yakalattığı Yeniçerileri öldürttü fakat kısa sürede isyan bastırıldı.

1. Mustafa eğitim almayan tek Osmanlı padişahıdır. Hatt-ı Hümayunları cariyesine yazdırdığı rivayet edilir. 1. Mustafa evlenmediği için çocuğu da olmadı. Tahttan indirildikten 16 yıl sonra 1639 yılında vefat etti.

2. OSMAN (GENÇ OSMAN) DÖNEMİ

2. Osman (Genç Osman) henüz 14 yaşındayken amcası 1. Mustafa’nın rahatsızlığı sebebiyle tahttan indirilmesi üzerine 1618 yılında tahta çıktı.

Çok iyi bir eğitim almış olan 2. Osman, yaşı küçük olmasına rağmen padişahlığı döneminde devlette bazı yeniliklerin yapılması gerektiğinin farkındaydı.

İlk Defa Saray Dışından Evlenen Padişah
2. Osman saraydaki kadın saltanatını kırmak için saray dışından evlendi. Daha sonra Şeyhülislam’ın “Fetva vermek” dışındaki tüm yetkilerini elinden alarak ilmiye sınıfının devlet işlerine karışmasını önlemeye çalıştı.

Serav Antlaşması
Osmanlı ile İran arasındaki savaş, Sultan 1. Ahmet dönemindeki Nasuh Paşa Antlaşması baz alınarak imzalanan Serav antlaşması ile son buldu.

Hotin Seferi ve Antlaşması
Lehistan’ın (Polonya) Erdel, Boğdan ve Kırım’nın içişlerine karışması neticesinde Kırım Hanlığı da Lehistan’a saldırdı. Lehistan Boğdan’a saldırıp ve Hotin kalesini işgal etti. Bu olaylar üzerine Genç Osman, Hotin seferine ordunun başında çıkmaya karar verdi.

Lehistan da Avusturya’dan destek alarak kalabalık bir ordu kurdu. Hotin önünde karşılaşan ordular yenişememesine rağmen Lehistan barış talebinde bulundu. 1621 yılında imzalanan Hotin antlaşmasıyla savaşa ve sefere son verildi. Buna göre;

Kırım Lehistan’a bir daha saldırmayacak.
Lehistan’ın Kırım’a verdiği vergi (40. bin altın) devam edecek.
Hotin, Osmanlı’nın himayesindeki Boğdan’a geri verildi.
Özellikle Lehistan seferindeki başarısızlık üzerine başarısızlık sebeplerini araştırdı. Kapıkulu ocaklarında sayım yaptırdı. Bu sayım sonucuna göre, kayıtlı asker sayısı ile verilen maaş birbirini tutmuyordu. Yani birileri askerleri fazla gösterip haksız kazanç sağlıyordu.

Genç Osman Kapıkulu ocaklarındaki yozlaşma ve bozulma nedeniyle Yeniçeri ocağını kaldırıp yerine Anadolu’dan getireceği askerlerle yeni bir ocak kurmak istedi.

Hotin seferine çıkmadan önce Kösem Sultan’ın oğlu Şehzade Mehmet’in (2. Osman’ın üvey kardeşi) ölüm emrini vermesi halk arasında büyük tepkiye neden oldu. Ayrıca Şeyhülislam’ın yetkilerinin alınması ve Yeniçeri ocağını kaldırıp yerine yeni bir ocak kurma düşüncesi ona pahalıya mal oldu.

2. Osman Nasıl Öldü?
Bunları bahane eden Yeniçeriler bir isyanla 2. Osman’ı tahttan indirdi. 2. Osman 1622 yılında Yedikule zindanlarına götürülerek işkence altında hayata veda etti.

4. MURAT DÖNEMİ

Genç Osman’ı tahttan indirenler, 1. Mustafa’yı tekrar tahta geçirdiler (1622-1623) ancak akli dengesi yerinde olmadığı için tahttan indirdiler. Bu defa da 1. Ahmet’in oğlu ve Genç Osman’ın kardeşi olan 4. Murat’ı henüz çocuk yaşta olmasına rağmen tahta geçirdiler.

Saltanat Naibesi
4. Murat’ın küçük yaşta padişah olması Osmanlılarda yeni bir geleneği başlattı. Padişah annesi “Saltanat Naibesi” olarak yönetimde etkili olmaya başladı. 4. Murat’ın padişahlığının ilk yılları annesi Kösem Sultan’ın idaresinde geçti. Bu dönemde etkili olan Kösem Sultan, sadrazam ile birlikte devleti kendi çıkarlarına alet ettiğinden rüşvet ve iltimas yaygınlaştı. Yeniçerilerdeki disiplinsizlik arttı, devletin itibarı sarsıldı.

Belirli bir yaşa geldiğinde idarenin kontrolünü eline alan 4. Murat, annesi Kösem Sultan’ı etkisiz hale getirdi, sadrazamı da öldürttü. Devletin içinde bulunduğu kötü durumun farkında olan 4. Murat, baskı ve şiddet uygulayarak hem Yeniçerileri kontrol altına aldı hem de Celali ayaklanmalarını bastırdı.

İçki Ve Tütünü Yasaklayan Padişah
İçki ve tütün içmeyi, gece sokağa çıkmayı yasakladı. böylece Yeniçerilerin kışlalarından ayrılmalarına ve İstanbul’da huzursuzluk çıkarmalarına engel olmayı amaçladı. 4. Murat, saray giderlerini kıstı, paranın değerini yükseltti, devletin ekonomisini düzeltmeye çalıştı.

4. Murat, devletin içinde bulunduğu durumu tam olarak ortaya çıkarmak, sorunların nasıl çözümleneceğini belirleyebilmek amacıyla, bazı devlet ve bilim adamlarına incelemeler yaptırmış ve raporlar hazırlattı. Bunlar içerisinde en önemlisi Koçi Bey Raporudur.

Bağdat ve Revan Seferleri
4. Murat, İran’ın Osmanlı topraklarına saldırısı arttığı için Bağdat ve Revan seferlerine çıktı.

Kasr-ı Şirin Antlaşması
Bu seferler sonucunda Doğu Anadolu, Revan ve Bağdat, İran’ın elinden geri alınmdı. 1639 yılında Kasr-ı Şirin antlaşması yapıldı. Bu antlaşmaya göre:

Zağros Dağları iki ülke arasında sınır oldu. Bağdat (Irak) Osmanlılarda, Revan Safevilerde kaldı. Kasr-ı Şirin antlaşmasında çizilen sınırlar esas alınarak günümüz İran sınırı belirlendi.

4. Murat 17 yıl hükümdarlık yaptıktan sonra, henüz 28 yaşında vefat etti.

1. İBRAHİM DÖNEMİ

1. İbrahim, 1639 yılında tahta geçtiğinde yirmi beş yaşındaydı. Şehzadeliği sırasında öldürüleceği endişesi ile sinirleri son derece bozuldu. Ancak, daha sonraki yıllarda devlet işleriyle bizzat ilgilenmeye başladı.

Sultan Birinci İbrahim, çok cömert ve lütufkâr bir padişahtı. Fakirlere ve kimsesizlere yardım etmeyi çok severdi. Çıkardığı fermanlarla açlık ve kıtlığın önlenmesine çalıştı. Saltanatı sırasında, annesi Kösem Sultan’ın etkisinde çok kaldı.

Bu sırada sadrazamlık koltuğunda bulunan Kemankeş Kara Mustafa Paşa devlet işlerini en iyi şekilde yürüttü. Kemankeş Kara Mustafa Paşa, Safeviler’le Kasr-ı Şirin Antlaşmasını imzalayıp, İstanbul’a geldikten sonra, giriştiği malî işlerde de başarılı oldu. Ocaklı sayısını indirip maaşlarının düzenli olarak verilmesini sağladı. Bu olumlu faaliyetler sonunda devlet bütçesi denkleşmiş oldu.

Donanma işleriyle de ilgilenen Kemankeş Mustafa Paşa, her yıl belirli miktarlarda Kadırgalar yapılıp donatılmalarını sağladı.

8 yıl 9 ay padişahlık yaptıktan sonra 1648 yılında boğularak öldürüldü.

4. MEHMET DÖNEMİ

Ava olan merakı yüzünden tarihte “Avcı Mehmet” olarak anılır. 39 yıllık saltanatıyla 1. Süleyman’dan sonra en uzun süre hükümdarlık yapan Osmanlı padişahıdır.

Saltanatının ilk yılları karışıklık içinde geçti. Bu dönemde devlet yönetimine babaannesi Kösem Sultan kadar annesi Turhan Sultan da karıştı. Zamanla iki kadın arasındaki rekabet giderek arttı. Kösem Sultan 4. Mehmet'i tahttan indirerek Turhan Sultan'dan kurtulmak istiyordu ancak bu planı öğrenilince 1651 yılında Turhan Sultan'ın adamları tarafından öldürüldü.

Çınar Olayı
1652 yılında malî durumu düzeltmesi için Tarhuncu Ahmet Paşa'yı sadrazam yaptı. Gereksiz giderleri azaltan ve tüm görevlilere vergi koyan sadrazam devletin gelirini artırdı. Ancak rakipleri tarafından padişahın gözünden düşürüldü ve öldürtüldü. Ardından gelen sadrazamlar devlet işlerinin daha da bozulmasına neden oldular. Askerin bir bölümüne ayarı bozuk para verilmesinden ve bir bölümüne ise hiç aylık verilmemesinden ötürü İstanbul'da ayaklanma çıktı. Ayaklananların padişaha verdikleri bir listedeki 30 devlet adamı ve saray ağası öldürtüldü ve cesetleri Sultanahmet Meydanı'nda bir çınar ağacına asıldı. Bu olaya Vaka-i Vakvakiye (Çınar olayı) denir.

Osmanlı - Venedik Savaşı
1656 yılında Çanakkale boğazı önlerinde Venedik donanmasıyla yapılan savaşta Osmanlı donanması ağır bir yenilgi aldı ve Bozcaada ile Limni Venediklilerin eline geçti, ayrıca Çanakkale Boğazı kontrol altına alındı. Bu durum İstanbul'da büyük paniğe yol açtı. Aynı yıl iç ve dış sorunlara çözüm bulmak üzere Turhan Sultan tarafından sadrazamlığa Köprülü Mehmet Paşa getirildi.

Köprülüler Dönemi
4. Mehmet ve Turhan Sultan'dan tam yetki alan Köprülü, İstanbul ve Anadolu'da güvenliği sağladı. Venediklileri yenilgiye uğratarak Bozcaada ve Limni'yi geri aldı. Ölümünden sonra yerine Fazıl Ahmet Paşa geldi. Fazıl Ahmet Paşa Avusturya'dan Uyvar Kalesini alıp Vasvar antlaşmasını imzaladı. Venediklilerden de Girit'teki Kandiye kalesini aldı ve 24 yıl süren Girit savaşına son verdi. 4. Mehmet sadrazam ile birlikte ‎Lehistan seferine çıktı ve 1672 yılında Bucaş antlaşmasını imzaladıktan sonra Edirne'ye döndü.

Lehistan'ın antlaşma şartlarına uymaması yüzünden ertesi yıl yeniden sefere çıkıldı ve savaş 1676 yılında son buldu. Aynı yıl Fazıl Ahmet Paşa ölünce 4. Mehmet sadrazamlığa Köprülü ailesinin yetiştirdiği Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'yı getirdi. 4. Mehmet sadrazamla birlikte Rusya'nın ele geçirdiği Çehrin kalesini geri almak için sefere çıktı. Kalenin alınmasının ardından 1678'de Edirne'ye döndü. 1681 yılında Ruslarla yirmi yıl süreli bir saldırmazlık antlaşması yapıldı.

Osmanlı - İngiltere İlişkileri
Eylül 1675'te İngiltere ile imzalanan bir antlaşmayla, 1. Elizabeth döneminden beri bu ülkeye tanınmış olan imtiyazlar sistemli bir şekilde özetlendi ve söz konusu imtiyazlar ve kapitülasyonların yürürlükte olduğu belirtildi.

İkinci Viyana kuşatması
4. Mehmet döneminin en önemli olayıdır. 4 Mehmet'in sadrazamı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ordu ile birlikte Viyana'ya kadar gitmiştir, kuşatma esnasında Belgrad'ta bulunan padişah kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra İstanbul'a dönmüştür. 1683 yılında gerçekleşen kuşatma iki ay sürmüş, Tuna Nehri'nin kuzeyinden gelen düşman kuvvetleri yüzünden Osmanlı Ordusu iki ateş arasında kalıp, ağır kayıplar vererek Belgrad'a çekilmiştir. Yenilginin sorumlusu olarak görülen Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Belgrat'ta idam edilmesi sonrasında Sadrazamlığa Kara İbrahim Paşa getirilmiştir.

Kuşatma sonrası
Kuşatmanın ardından Avusturya, Lehistan ve Venedikliler birleşerek karşı saldırıya geçtiler. Bu dönemde Estergon, Peşte ve Budin kaybedildi. Venedikliler Ayamavra, Preveze, Mora ve Atina'yı ele geçirdiler. Ordu Mohaç Savaşı'nda ağır bir yenilgiye uğradı. Tüm bu gelişmeler 4. Mehmet'e karşı bir güvensizlik yarattı. Ordu ayaklanarak padişahın tahttan indirilmesini ve yerine kardeşi Süleyman'ın geçmesini talep etti.

4. Mehmet İkinci Viyana bozgunundan sonra, ordunun ve devlet erkânının oy birliğiyle 8 Kasım 1687 günü tahttan indirildi. Bundan sonraki ömrü, saraydaki bir odada yanına konulan iki cariye ile tam bir hapis hayatı şeklinde sürdü. 1693 yılında Edirne’de vefat etti.

2. SÜLEYMAN DÖNEMİ

2. Süleyman padişah olduğu sırada askeri zorbaların ortalığı karıştırması üzerine onlarla mücadeleye girişti ve kısmen de olsa asayişi sağladı. Sultan 2. Süleyman kendi iç meseleleriyle uğraşırken, Venedik ve Lehistan'da da karışıklık yaşanıyordu. Ancak o an için asayişi sağlamış olan Avusturya, Osmanlı'nın içinde bulunduğu kaos ortamından yararlanmasını bildi.

Tuna'yı geçen Avusturya kuvvetleri Eğri (14 Kasım 1687) İstoni ve Belgrad kalelerini (6 Eylül 1688) ele geçirdiler. Belgrad'ın düşmesi, Avrupalılara Balkanların yolunu açtı. Bosna, Erdel ve Eflak Avusturyalılar tarafından işgal edildi. Bu ilerleyiş karşısında toparlanan Osmanlı kuvvetleri karşı saldırıyı başlattılar.

30 Ekim 1688'de Çelebi İbrahim Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri Eğriboz zaferini kazandılar. 1989 yılı yazında Sultan Süleyman Han, Avusturya seferine çıktı. Sadrazam Köprülü Fazıl Mustafa Paşa komutasındaki yenilenmiş Osmanlı kuvvetleri, 8 Temmuz 1690'da Gladova ve Orsova'yı geri aldılar.

Kanije 11 Temmuz 1690'da düşman eline geçtiyse de, Osmanlı kuvvetleri 8 Ekim 1690'da Belgrad'ı geri almayı başardılar. Böylece Tuna Hattı yeniden kurulmuş oldu. Sultan 2. Süleyman, 4 yıl gibi kısa bir süre padişahlık yaptı. Bunun son iki yılını yatak hastası olarak geçirdi. Gün geçtikçe zayıflıyordu. 22 Haziran 1691'de Edirne'de vefat etti.

2. AHMET DÖNEMİ

3 yıl 7ay ondört gün saltanat sürdükten sonra, yakalandığı siroz hastalığından kurtulamayarak 6 Şubat 1695 günü Edirne’de vefat etti. Cenazesi İstanbul’a getirilerek Kanûnî Sultan Süleyman Türbesine defnedildi.

Avusturyalılar Varat ve Lipva kalelerini işgal etmiştir.
Avusturyalılar, Boğdan ve Erdel'e yeniden saldırıya geçmiş, Yanova'yı işgal ederek, Belgrad'ı kuşatmıştır.
Sakız adası işgal edildi.
Koyun adalarındaki zaferden sonra Sakız adası yeniden ele geçirilmiştir.
OSMANLI DEVLETİ’NİN GERİLEME DÖNEMİ

2. MUSTAFA DÖNEMİ

Osmanlı padişahları arasında sefere çıkan son padişahtır

Avusturya savaşları devam etmiş ve Zenta savaşında ağır bir yenilgi alınmıştır.

Karlofça Antlaşması
Osmanlı’nın anlaşma isteği üzerine Kutsal İttifak devletleriyle 1699 yılında Karlofça antlaşması imzalanmıştır. Karlofça antlaşması Osmanlı’nın büyük çapta toprak kaybettiği ilk antlaşmadır.

Kutsal İttifak üyesi olan Rusya ile daha sonra İstanbul Antlaşması imzalanmıştır.

Edirne olayı meydana gelmiştir.

3. AHMET DÖNEMİ

Lale devri padişahıdır.

Prut Savaşı
İsveç Kralını kovalayan Rus birliklerinin Osmanlı topraklarına akınlar düzenlemesi üzerine Osmanlı Devleti Rusya'ya karşı savaş ilan etti. 1711 yılında yapılan Prut savaşını Osmanlılar kazandı. Yapılan antlaşmada Ruslar Kaflofça’daki kazanımlarını kaybettiler.

Venedikli korsanların Osmanlı ticaret gemilerine saldırmaları ve Mora halkının Osmanlı yönetimini istemesi üzerine Venediklilere savaş açıldı. Silahtar Ali Paşa 1715 yılında Modon, Koron ve Navarin'i alarak Mora'yı fethetti

Avusturya alınan yerlerin Venedik’e iade edilmesini istedi. Bu üzerine yapılan Petrovaradin savaşında Avusturya ordusu Osmanlı kuvvetlerini bozguna uğrattı.

Lale Devri
Avusturya ile 1718 yılında imzalanan Pasarofça antlaşmasından sonra Osmanlı Devleti’nde 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanına kadar 12 yıl sürecek Lale devri başladı.

Osmanlı-İran Savaşı
1723 yılında Şirvan'da çıkan karışıklıklar üzerine Rusya ile anlaşan Osmanlı Devleti'nin Kafkasya ve İran'a üç cephede savaş açtı. Andican'da Safevîlerin karşısında alınan yenilgi üzerine İran Şahı II. Tahmasp ile Hemedan Barışı imzalandı.

27 yedi yıl gibi uzun bir süre tahtta kalan Sultan Üçüncü Ahmet, çıkan Patrona Halil isyanı sonunda, 1 Ekim 1730 tarihinde padişahlıktan çekildi.

Osmanlı Devletinin 623 yıllık tarihi Osman bey Ertuğrulgazi Fatih Yavuz İmam Hatip Dergisi
Reklam
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Sahip Olunabilecek En Kıymetli Hazine
Sahip Olunabilecek En Kıymetli Hazine
Hz. Ebubekir (r.a.) Kimdir Kısaca
Hz. Ebubekir (r.a.) Kimdir Kısaca